18 lipca 2018
Imieniny obchodzą:
Kamil, Robert, Szymon

      Cielcza – dzieje wsi i kościoła  
 

admin | 20 Nov 2008

Cielcza jest dużą wsią, położoną 5 km na północ od Jarocina. Leży na wzniesieniu, ostańcu polodowcowym, zwanym Pagórem Cielczy (117 m n.p.m.). Na terenie wsi odkryto cmentarzysko z okresu kultury łużyckiej (1200 – 400 p.n.e).
Niemałe trudności sprawia nam wyjaśnienie etymologii nazwy wioski. Najczęściej spotyka się potoczną opinię, iż nazwa Cielcza pochodzi od "cielca", czyli figury pogańskiego bożka. W każdym razie nazwa jest bardzo stara, sięga zapewne jeszcze czasów pogańskich. Prawdopodobnie istniało tutaj niegdyś miejsce kultu, a w jego obrębie drewniane lub kamienne figury pogańskich bożków.
W rękach Zarembów
Po raz pierwszy Cielcza pojawia się w dokumencie księcia Bolesława Pobożnego, datowanym 30 listopada 1257 roku. Cielcza jest tam wymieniona wśród 14 miejscowości nadanych przez księcia Jankowi Zarembie. W ieś była dziedzictwem rodu Zarembów, którzy z czasem przyjęli nazwisko Cielecki, także w wieku XIV i XV.
Źródła z 1370 roku wymieniają Arkembolda Zarembę, syna Mikołaja z Brudzewa, który sprzedał Cielczę Jankowi z Czerlejna. Prawdopodobnie nowy właściciel należał także do rodu Zarembów.
"Księga ziemska kaliska ", obejmująca lata 1400 – 1409, wymienia Annę i Febronię z Cielczy, zapewne córki Filipa Zaremby (identycznego z Filipem z Bachorzewa), Bieniaka (Beniamina) – brata Filipa, i Ubysławę (prawdopodobnie identyczną z Ubysławą ze Strzyżewa).
W innych źródłach, w latach 1395 – 1414), figuruje wspomniany wyżej Filip z Cielczy, kasztelan ksiąski, a także jego syn Olbracht (Wojciech) z Cielczy i Pleszewa. W latach 1428 – 34 spotykamy synów Olbrachta: podczaszego poznańskiego, a później chorążego kaliskiego - Mikołaja z Cielczy, Pleszewa i Potarzycy oraz jego braci – Marcina i Macieja. Przed rokiem 1482 dziedzicem był Mikołaj Gorazdowski, również z Zarembów. Jego następcy przyjęli nazwisko Cielecki.
W 1510 roku wieś była podzielona na trzy części, które należały do braci: Mikołaja, Łukasza i Piotra Cieleckich. Do Mikołaja należało 7 łanów osiadłych i 1 łan opuszczony, do Łukasza 6 łanów osiadłych, 1 opuszczony, do Piotra 4 łany osiadłe i 3 opuszczone.
Opalińscy, Sapiehowie, Radolińscy
Około połowy XVI stulecia Cielczę przejęli Opalińscy, herbu Łodzia, zaliczani do ówczesnej magnaterii. Wieś, wraz kilkunastoma innymi na Ziemi Jarocińskiej, weszła skład klucza radlińskiego Opalińskich. W 1578 roku majątkiem zarządzał Jan Nieradzki.
Około 1698 roku klucz radliński przeszedł w ręce kresowych magnatów – Sapiehów. Wśród nich nie można pominąć znanego z samowoli i okrucieństwa Jana Kazimierza Sapiehy, feldmarszałka rosyjskiego, oraz Kazimierza Nestora Sapiehy – członka Komisji Edukacji Narodowej. Kazimierz Nestor Sapieha sprzedał w 1791 roku klucz radliński pruskiemu baronowi, generałowi von Kalkreuth, który w testamencie przekazał majętność królowi pruskiemu.
W roku 1840 majątek w Cielczy, wraz z Radlinem i Wilkowyją, nabył Władysław Radoliński z Jarocina.
Krótko przed 1880 rokiem wieś Cielcza należała do powiatu pleszewskiego, wznosiło się 80 budynków mieszkalnych, zamieszkiwały 542 osoby, w tym 535 katolików, 7 ewangelików, 223 analfabetów. Do folwarku w Cielczy należało 7 domów, 115 mieszkańców, w tym 112 katolików 3 ewangelików, 57 analfabetów. Właścicielem majątku był hrabia Władysław Radoliński.
W 1926 roku majątek liczył 455 ha ziemi, w tym 370,75 ha gruntów uprawnych, 67,5 ha łąki, 15,75 ha nieużytków, 1 ha stawów. Należał do księcia Hansa Hugona von Radolin, dzierżawcą był Wójciński.
Zmienne losy kościoła i parafii
Pierwsza świątynia w Cielczy została wzniesiona przez Zarembów w przeciągu XIV wieku. Parafia, do której należała Cielcza i Cząszczew, została wyodrębniona z parafii siedlemińskiej. Pierwotnie kościołowi patronowały Matka Boska, św. Małgorzata i św. Katarzyna.
Ks. Józef Łukaszewicz w "Opisie kościołów parochialnych ...", wydanym w 1858 roku, pisze: "We wsi Cielcza należącej do parochii wilkowyjskiej jest kościół, affiliowany do wilkowyjskiego. Był on niegdyś parochialnym, nawet jeszcze w czasie wizyty Happa roku 1610, bo wizyta wspomniana mówi wyraźnie: "Wieś Cielcza ma kościół parofialny drewniany pod tytułem św. Małgorzaty, kolatorem jest dziedzic, syn pana Piotra Opalińskiego". Kościół w Cielczy założonym zapewne został w XV wieku, albowiem wizyta Gnińskiego z roku 1683 powiada, że ołtarz w nim jeden, pod tytułem Wniebowzięcia N. M. Panny miał erekcyą Andrzeja Gosławskiego, biskupa poznańskiego z dnia 19 czerwca 1420 r., a sam kościół miał przywilej oryginalny z roku 1423 Albrychta, dziedzica Cielczy. Zresztą w roku 1683 kościół ten był bardzo zrujnowany."
Drewniany kościółek stał w środku wsi, na tzw. placu wiejskim, nazywanym dawniej "kozim rynkiem", w miejscu, gdzie obecnie stoi figura Najświętszego Serca Jezusa. W kierunku południowo-wschodnim, w pobliżu dzisiejszego budynku OSP i Domu Kultury, rozciągał się cmentarz przykościelny, gdzie jeszcze w początkach XX wieku stała drewniana dzwonnica, widoczna na pocztówce z 1914 roku (patrz ilustracja).
W rzeczywistości pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1400 roku, kiedy proboszczem był zakonnik Maciej. W roku 1404 proboszczem był Jakub, w 1427 Bartłomiej, w 1444 roku Jan Krczonowic Kotliński. W 1499 roku uposażenie parafii składało się z łanu roli, łąki, dziesięciny z folwarków w Cielczy, Kątach i Cząszczewie i mesznego od włościan. Wcześniej, w roku 1421, Olbracht z Cielczy i Pleszewa ufundował w kościele altarię, czyli drugi ołtarz, pod wezwaniem NMP i św. Katarzyny, który poświęcił biskup poznański Andrzej Gosławski. Na uposażenie altarii Olbracht zapisał 7 grzywien z majętności pleszewskiej, łąkę, ogrody, daniny z młyna konnego, barci i kamień wosku.
Kościół św. Małgorzaty w Cielczy przechodził burzliwe koleje losu. Po roku 1618 (dokładnej daty nie znamy) kościół stracił samodzielność, stając się filialnym kościoła św. Wojciecha w Wilkowyi. Odtąd proboszczowie wilkowyjscy byli proboszczami cieleckimi, a kościół w Cielczy określano jako "Ecclesia filialis in villa Czelcza" (kościół filialny we wsi Cielcza). Z kościołem w Cielczy związana była posada nauczyciela w szkole, którą odnotowano w 1683 roku. Nauczycielem w koću XVII stulecia był niejaki Jan.
W połowie XVII wieku umieszczono w kościele obraz Matki Boskiej Cieleckiej – patronki od gradobicia, wszelkich żywiołów i chorób.
W roku 1837 zrujnowany kościół św. Małgorzaty został zlicytowany, a drewno sprzedane za 8 talarów. Od tego czasu, aż do roku 1913, mieszkańcy Cielczy uczęszczali na nabożeństwa do kościoła w Wilkowyi.
Nowa świątynia
W 1912 roku rozpoczęto budowę nowego murowanego kościoła św. Małgorzaty. Projekt świątyni, zbudowanej na planie krzyża greckiego, opracował architekt poznański Stefan Cybichowski. Budowa, wg projektu, miała kosztować ponad 60 tysięcy marek. Kościół został konsekrowany przez biskupa poznańskiego, Edwarda Likowskiego, w 1913 roku. Cielcza, po trzech wiekach, znów stała się samodzielną parafią, a mieszkańcy mogą uczęszczać na nabożeństwa do swojego kościoła. Ze starego kościółka pozostał jedynie cudowny obraz Matki Boskiej Cieleckiej.
PIOTR MARCHWIAK
WIESŁAW SIECIŃSKI





Autor:
E-mail: (nieobowiązkowy)
Uśmieszki: smile wink wassat tongue laughing sad angry crying 

| Wyczyść pamięć


 Startuj z Życiem!
 Dodaj do ulubionych!
POGODA : JAROCIN
NOWY NUMER

SZYBKI KONTAKT

NAJNOWSZA GALERIA
Jarocin Festiwal 2010 - 30lecie

OGŁOSZENIA DROBNE
 Sprzedam
 Nieruchomości
 Auto-moto
 Praca
 Rolnicze
 Usługi
 Różne
 Towarzyskie
 Informator medyczny

LOKALIZACJA
HISTORIA


AKTUALNOŚCI


JAROCIN FESTIWAL


WIEŚCI Z GMIN


SPORT


KABARET


© 2008 by zyciejarocina.pl do góry