18 listopada 2018
Imieniny obchodzą:
Aniela, Klaudyna, Roman

      O Lubini Małej i Wielkiej  
 

admin | 20 Nov 2008

Dziś mało kto wie, że jeszcze w XIX stuleciu mieliśmy na Ziemi Jarocińskiej dwie Lubinie: Małą i Wielką. Niewiedza ta dotyczy zwłaszcza młodego pokolenia. Lubinia Mała istnieje do dziś, zaś Lubinia Wielka nosi obecnie nazwę Dobieszczyzna. Obie wioski leżą na terenie gminy Żerków, sąsiadują ze sobą. Przepływa przez nie rzeczka Lubianka – prawy dopływ Lutyni.
Nazwa Lubinia została przejęta właśnie od rzeki Lubianki, ponieważ nazewnictwo wód (hydronimia) jest najstarsze. Z kolei nazwa Lubianka wywodzi się od starosłowiańskiego przymiotnika „luba” = miła.
Pierwsi mieszkańcy
Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z terenu Lubini Wielkiej (Dobieszczyzny), gdzie odkryto pozostałości cmentarzyska ciałopalnego kultury łużyckiej (1200 – 400 l. p.n.e.).
Na obszarze Lubini Małej, w odległości około 1 km na południowy wschód od dawnego folwarku, w lesie nad rzeką Lubianką, zachowały się ślady wczesnośredniowiecznego grodziska wklęsłego, znacznie zniszczonego przez rozwiezienie. Także w centrum wsi, niedaleko kościoła, znajduje się pagórek i staw – są to pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska pierścieniowatego. Według miejscowego podania, na grodzisku znajdował się niegdyś okazały głaz z wgłębieniem, na którym w czasach pogańskich składano bogom ofiary. Nie jest wykluczone, że właśnie w tym miejscu znajdowała się świątynia pogańska.
Pierwsi właściciele
Zdaniem historyków, pierwsza informacja o Lubini Wielkiej pochodzi z 1396 roku, zaś o Lubini Małej z 1415 roku.
„Księga ziemska kaliska”, obejmująca lata 1400 – 1409, wymienia Lubinię, bez określenia o którą chodzi. Może to oznaczać, iż wówczas istniała jedna wieś pod nazwą Lubinia, a podział na Małą i Wielką nastąpił w okresie późniejszym. Jest tam informacja o Eufemii z Lubini i jej braciach: Janie i Stanisławie, a także o tym, że była to wieś sołecka należąca do parafii Szymanowice.
Nie wiemy do jakiego rodu należały wymienione osoby. O ile ich potomkowie przyjęli później nazwisko Lubieńscy, to mogli należeć do Doliwów, albo – co wydaje się bardziej prawdopodobne - do Powałów-Ogończyków. W grę mogą wchodzić jeszcze Zarembowie z pobliskiego Sławoszewa – być może wymieniony Stanisław jest identyczny ze Stanisławem ze Sławoszewa, Zarembą.
Lubinia Mała należała w roku 1579 do Tyburcjusza Lubieńskiego, prawdopodobnie z rodu Ogończyków, oraz Sebastiana Miniszewskiego – z Toporczyków. Przed 1610 rokiem właścicielem był Łukasz Suchorzewski, w 1620 Roku Bartłomiej Suchorzewski – obaj Zarembowie. Po Suchorzewskich właścicielami Lubini Małej byli Gurowscy, herbu Wczele.
Lubinię Wielką w 1579 roku posiadali Maciej i Sebastian Miniszewscy oraz Zofia i Jędrzej Żerniccy, a w roku 1620 Maciej Miniszewski i Jędrzej Jemiołkowski.
Kościół w Lubini Małej
Przed 1507 rokiem, zarówno Lubinia Mała, jak i Lubinia Wielka, należały do parafii Szymanowice. W okresie późniejszym Lubinia Wielka przeszła do parafii Kretków i tak jest do dziś.
Inaczej przedstawiała się sytuacja w Lubini Małej. Miejscowy dziedzic, Łukasz Suchorzewski, będąc wyznania luterańskiego, wybudował w 1587 roku kaplicę protestancką. Około 1607 roku przeszedł na katolicyzm i świątynia stała się kościołem filialnym parafii w Sławoszewie. W protokóle wizytacji ks. Kacpra Happa z 1610 roku czytamy: „Wieś Lubinia ma kościół drewniany, świeżo przez urodzonego Łukasza Suchorzewskiego wystawiony: p. Suchorzewski utrzymuje przy nim komendarza.” Wizytacja ks. Gnińskiego z 1683 roku relacjonuje: „Kościół w Lubini jest drewniany, na kształt kaplicy, przez ur. niegdyś Łukasza Suchorzewskiego, luteranina, wystawiony, który pojednawszy się z łaski boskiej z Kościołem świętym, kaplicę tę na kościół obrócił i poświęcić ją kazał pod tytułem Świętej Trójcy. Nie ma ona najmniejszego uposażenia i z prawa podlega kościołowi w Sławoszewie.”
Ten stan rzeczy trwał do 1939 roku, kiedy to dzięki inicjatywie i środkom finansowym mieszkańców wsi stanął nowy kościół, z kwadratową wieżą wkomponowaną w dach. Świątyni nadano patronat św. Andrzeja Boboli i stała się kościołem parafialnym. Parafia św. Andrzeja Boboli obejmuje tylko Lubinię Małą, liczy około 570 wiernych.
W rękach niemieckich
W drugiej połowie XVIII wieku sprowadzono do Lubini Wielkiej osadników z Holandii i północnych Niemiec, tzw. Olędrów. Utworzyli oni osadę Dobieszczyzna, jako część wsi Lubinia Wielka. W XIX wieku powstał przysiółek Glinki. Dopiero w XX stuleciu połączono wymienione trzy części w jeden organizm o nazwie Dobieszczyzna.
W XIX wieku majątek Lubinia Wielka dostał się w ręce niemieckiej rodziny Kirsteinów, którzy wybudowali okazały pałac. W budynku pałacowym od 1947 roku przebywają Siostry Salezjanki, które obecnie prowadzą tam m. in. prywatny dom dziecka. W klasztorze urządzono kaplicę Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych, należącą, podobnie jak cała Dobieszczyzna, do parafii Kretków.
„Słownik geograficzny Królestwa Polskiego” podaje dane statystyczne z lat 80. XIX stulecia. Osadę Dobieszczyznę (Langefeld) zamieszkiwało 268 osób, w tym 146 ewangelików, 122 katolików. Było 125 analfabetów. Wznosiło się 29 domów mieszkalnych. Wieś Lubinia Wielka liczyła 22 domostwa, 210 mieszkańców, 53 ewangelików, 157 katolików, 84 analfabetów. Folwark Lubinia Wielka obejmował 1567 morgów powierzchni, 9 budynków mieszkalnych, 135 mieszkańców, 14 ewangelików, 121 katolików, 57 analfabetów.
W 1926 roku folwark nadal nosił nazwę Lubinia Wielka, obejmował 400 ha powierzchni i należał do Emila Kirsteina.
Nieco inaczej potoczyły się losy Lubini Małej. W XIX wieku wieś wchodziła w skład dóbr sławoszewskich, należących do Taczanowskich. Taczanowscy pod koniec XIX stulecia sprzedali majętność, w tym Lubinię Małą, niemieckiej komisji komisji kolonizacyjnej.
W latach 80. XIX wieku, wg „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego”, wieś Lubinia Mała liczyła 19 domów, 146 mieszkańców, 145 katolików, 1 ewangelika, 36 analfabetów. Folwark, wraz z Suchą, obejmował obszar 5386 morgów, liczył 16 domów, 239 mieszkańców, 54 ewangelików, 185 katolków, 92 analfabetów.
W 1926 roku folwark Lubinia Mała, wraz z folwarkiem Sucha, liczył 1426,43 ha powierzchni, posiadał gorzelnię i cegielnię. Jako właściciel jest wymieniony Benno Kaliski, później przejął majątek Państwowy Bank Rolny.
***
Do zabytków na terenie Dobieszczyzny należy zaliczyć pomnik w centrum wsi, wzniesiony przez mieszkańców w 1928 roku, z tablicą upamiętniającą 14 mieszkańców wsi poległych w czasie I wojny światowej. Pomnik ten zniszczyli Niemcy w czasie okupacji. Wzniesiony został na nowo w 1947 roku z uzupełnieniem tablicy o nazwiska 20 osób, którzy zginęli w okresie II wojny światowej. Obiekt został niedawno odnowiony i uroczyście poświęcony przez proboszcza Kretkowa w Święto Matki Boskiej Królowej Polski (3 maja).
Kilka lat temu gruntownie odnowiono dawny drewniany zajazd w Lubini Małej, zbudowany w formie 2 skrzydeł złączonych pod kątem prostym. Zajazd pochodzi z XVIII wieku i należy do cennych zabytków architektury drewnianej.
Obecnie wieś Dobieszczyzna liczy około 780 mieszkańców, Lubinę Małą zamieszkuje około 570 osób.
PIOTR MARCHWIAK





Autor:
E-mail: (nieobowiązkowy)
Uśmieszki: smile wink wassat tongue laughing sad angry crying 

| Wyczyść pamięć


 Startuj z Życiem!
 Dodaj do ulubionych!
POGODA : JAROCIN
NOWY NUMER

SZYBKI KONTAKT

NAJNOWSZA GALERIA
Jarocin Festiwal 2010 - 30lecie

OGŁOSZENIA DROBNE
 Sprzedam
 Nieruchomości
 Auto-moto
 Praca
 Rolnicze
 Usługi
 Różne
 Towarzyskie
 Informator medyczny

LOKALIZACJA
HISTORIA


AKTUALNOŚCI


JAROCIN FESTIWAL


WIEŚCI Z GMIN


SPORT


KABARET


© 2008 by zyciejarocina.pl do góry